شرح

سال هفتم شمارۀ دوّم، تابستان٢٠٠٦

تأثیر ادب فارسی در نویسندگان روسی

در سالهای اخیر مسئله به هم پیوستگی و بهره مندی متقابل ادبیات کشورهای گوناگون از پیش توجّه دانشمندان را به خود جلب کرده است. این موضوع از چارچوب ادبیات غرب خارج شده به ادبیات شرق و از آن جمله به ادبیات فارسی مربوط میشود. با وجود این که مسئله تأثیرات متقابل ادب فارسی و روسی نسبتاً نو و به طور مفصّل هنوز آموخته و مطالعه نشده است، هم اکنون به وضوح مشاهده میشود که این موضوع بسیار جالب و برای روشن ساختن مسئله تجدّد ادبی و فرهنگی ایران می تواند بسیار ثمر بخش و سودمند واقع گردد.

روابط اقتصادی و فرهنگی بین مردم ایران و روسیه از قدیم الایّام برقرار بوده و با وجود اینکه گه گاه بین این دو کشور مناقشاتی در می گرفت، ارتباطات ادبی آنها در حال گسترش بود. از اواسط قرن شانزدهم میلادی ارتباطات پراکنده دیپلماسی و تجاری بین آنها به صورت دائمی در آمده جنب و جوشی پیدا کرد. برای سفراء و تجّار روس که به ایران می آمدند نه تنها وضع سیاسی و امکانات تجاری با آن کشور جالب توجّه بود، بلکه آنها هر دفعه اطّلاعاتی درباره زندگی مردم، آداب و رسوم، موسیقی و ادب فارسی با خود به روسیه به ارمغان می آوردند. ما چنین اطّلاعاتی را مثلاً در سفرنامه تاجر روس فدوت کوتف(F.Kodof) که در اوائل قرن ۱۷ میلادی سفری به ایران کرده بود می یابیم.(۱)